Ng¿¿i Vi¿t-Nam sinh s¿ng ¿ ngoài n¿¿c không ch¿ b¿t ¿¿u t¿ sau ngày 30-4-1975 mà theo l¿ch s¿, ¿ã b¿t ¿¿u t¿ cüi th¿ k¿ XVIII khi m¿t s¿ quân s¿ c¿a nhà Nguy¿n bôn ba theo Chúa Nguy¿n Ánh r¿i ¿ l¿i ¿¿nh c¿ ¿ Xiêm-La - và c¿ng ¿ã có m¿t s¿ v¿n b¿n ch¿ qüc ng¿ c¿ng nh¿ ch¿ Nôm c¿a nh¿ng ng¿¿i Vi¿t này hi¿n còn l¿u tr¿ ¿ các H¿i Th¿a sai và Dòng tu. R¿i t¿ ¿¿u th¿ k¿ XX thêm các sinh viên du h¿c, tu nghi¿p, lính th¿, r¿i ¿¿nh c¿ luôn t¿i Pháp, ¿ã xüt b¿n sách báo b¿ng ti¿ng Vi¿t mà n¿i dung và s¿ l¿¿ng khá ¿¿c bi¿t và ¿áng k¿. C¿ng ¿¿ng h¿i ngöi th¿i hi¿n ¿¿i ¿ã hình thành t¿ x¿¿ng máu, ch¿t chóc, d¿ng t¿ng viên ¿á t¿ c¿ c¿c, hy sinh m¿i có ngày hôm nay m¿nh v¿ nhân tài và ¿¿i s¿ng v¿t ch¿t c¿ng nh¿ tinh th¿n. V¿n h¿c h¿i-ngöi c¿ng v¿y, ¿ã ¿i t¿ nh¿ng b¿¿c ¿¿u khó kh¿n, r¿i r¿c ¿¿n nh¿ng khuynh h¿¿ng, sáng tác ¿a d¿ng và phong phú, và dù ¿ã b¿t ¿¿u b¿ lão hóa, nh¿ng thành qü ¿ã có, ¿ã cùng hi¿n di¿n và ti¿p t¿c s¿ng v¿i c¿ng ¿¿ng ng¿¿i Vi¿t h¿i ngöi. Do hoàn c¿nh l¿ch s¿, ng¿¿i Vi¿t ng¿ c¿ kh¿p n¿i trên th¿ gi¿i, l¿p sau ti¿p n¿i l¿p tr¿¿c, r¿i th¿ h¿ th¿ 2, th¿ 3,... làm nên m¿t n¿n v¿n-h¿c vi¿t b¿ng ti¿ng Vi¿t ¿ h¿i-ngöi r¿t ¿¿i phong phú, ¿a d¿ng, ¿a v¿n hóa, và nh¿t là t¿ do, khai phóng bên c¿nh nh¿ng sinh höt v¿n h¿c h¿i nh¿p v¿i ngôn ng¿ b¿n x¿ c¿a các th¿ h¿ ti¿p n¿i! Chúng ta s¿ng trong m¿t ngôn ng¿ khi không còn lãnh th¿. ..... Các bài vi¿t ¿¿¿c gi¿ l¿i th¿i ¿i¿m biên sön, riêng các chi ti¿t v¿ ti¿u s¿ và tác-ph¿m ¿¿¿c c¿p nh¿t khi có th¿. Các phân tích và nh¿n ¿¿nh v¿ các nhà v¿n th¿ c¿ng ¿¿¿c gi¿ nguyên dù có th¿ có nh¿ng d¿ ki¿n và s¿ Th¿t d¿ (và ¿ã) m¿t lòng, vì thi¿n ngh¿ m¿c-¿ích c¿a các nghiên c¿u nói chung là nói lên các tính cách ngh¿ thüt, ¿¿c ¿áo và ¿a d¿ng th¿t s¿ c¿a v¿n-ch¿¿ng c¿ng nh¿ tr¿ l¿i v¿n-ch¿¿ng là gì höc có m¿c ¿ích gì.