Türkiyede tek-parti rejiminin sona ermesi, genellikle demokrasiye ya da cok-partili hayata gecis dönemi olarak adlandirilir. Cemil Kocak, Türkiyede Iki Partili Siyas Sistemin Kurulus Yillari 1945-1950 adli kitap dizisinde, yerlesik sayilan tarihsel kabulleri tartismaya aciyor ve bu adlandirmayi sorguluyor. Rejimin degismesi, fakat dönüsememesi, bu sürecin temel özelligidir. Icinde yasadigimiz siyas sistem ve bu sistemin kurulus sürecinin yol actigi sorunlar, bu dönemin de ürünüdür. Bu kapsamli arastirma, üzerinde hayli tartisilan dönemi, bütün boyutlariyla ve derinlemesine yeniden ele almayi öneriyor. Bunu önerirken yalnizca dis politika gelismelerini ya
da ic siyas tartismalari degil, bunlarin ayni anda isledigi dinamik bir analizi hesaba katiyor. Belgeler, anilar, dergiler, gazeteler, diplomatik raporlar ile arastirmalar temelindeki tartismalarla analiz cercevesini genis bir ufka yerlestiriyor. Cemil Kocak, Türkiyede Mill Sef Dönemi
1938-1945 adli arastirmasinin devami niteligindeki bu kitap dizisiyle, Türkiye siyas tarihinin tartismali dönemlerinden birinin en ayrintili ve en kapsamli panoramasini gözler önüne seriyor.
Dönüsüm, tek parti döneminin sonuna yaklasilirken cesitli alanlarda yasanan kopus, devamlilik ve degisim süreclerine odaklaniyor. Dizinin bu dördüncü cildinde, kronolojik siranin disina cikilarak
ordu, din, laiklik, hukuk, ekonomi ve politika alanlarinda tek- parti döneminde yasanan gelismelerle, bu gelismelerin Demokrat Partinin ilk iktidar döneminde aldigi bicimlerin toplu bir degerlendirilmesi yapiliyor. Osmanli hanedani üyelerinin cumhuriyet rejimiyle iliskileri ve Abdülhamidin mirasina dair tartismalar da yine bu cildin önemli parcalarindan birini olusturuyor.