GÖE SICRAYABILEN BIR OZAN
Türkiyede, öteden beri, kökenleri, kültürleri, dilleri, bizden cok ayri bircok ülkenin edebiyatiyla, sanatiyla yakindan ilgileniriz. Bu, kuskusuz, olumlu ve gerekli bir ilgidir. O arada Rus edebiyatini, sanatini da yakindan taniriz. Ama eski Sovyetler Birligindeki Türklerin kültür yasamina, edebiyatina, sanatina yüzyillarca uzak kalmisiz. Dil bagimiz bile büyük ölcüde kopmus, ortak tarihimiz gecmisin karanligina gömülmüs, Batiyla Doguyu uzun yillar ayiran Demir Perdeden Berlin Duvarindan da daha kalin bir duvari kendi aramiza kendi ellerimizle örmüsüz. Simdi o duvari yikma zamanidir, degisik ülkelere dagilmis Türkler arasinda kültür baglarini yeniden canlandirma zamanidir. Buna öncülük görevi yazarlara, sanatcilara, özellikle de ozanlara düser. Cünkü, bir düsünürün dedigi gibi, siir insanligin ana dilidi. Üstelik Türkler icin siir, basta gelen düsünme, algilama ve anlatma aracidir. O nedenle Türklerde halk siiri cok gelismistir. Orta Asyadan, Kafkaslardan Anadoluya, Anadoludan Balkanlara kadar uzanan bölgedeki Türklerin, Allah korkusuna degil, Allah sevgisine dayanan ve bu sevgiyi insana da yansitan aydinlik, hosgörülü ve birlestirici Islam tasavvufuna en büyük katki da halk ozanlarindan gelmistir. Onun icin degisik ülkelere dagilmis Türkler arasindaki kültür bagini ve dayanismayi güclendirmenin belki de ilk adimi, biribirinin siirini tanimak olabilir Degerli Özbek sairi Muhammed Salihin siirlerinin Türkiye Türkcesinde yayinlanmasini bu acidan sevincle karsiliyorum. Batida politikaci ozanlara pek rastlanmaz; ama Doguda, özellikle de Türk ülkelerinde, politikacilar, devlet adamlari, hükümdarlar arasindan pek cok büyük ozan da cikmistir. Örnegin Osmanli padisahlari arasinda degerli ozanlar vardir. Hata mahlasiyla yazan, Sah Ismail de, hükümdarliginin yani sira, büyük bir ozandi. Özbek Ozani Muhammed Salih, Türk politikaci ozanlarinin cagimizdaki üstün bir örnegidir. Muhammed Salih, hem Özbek Türklerinin önemli bir ozani, hem de Özbekistanin ana muhalefet partisi olan Erk Partisinin genel baskanidir. Muhammed Salih, siirlerini baski dönemlerinde yazmistir. Bugün de Özbekistanda baski ortami bir ölcüde sürmektedir. Fakat usta ozanlarin siir dili, en agir baskilar altinda bile özgürlük isigini yanar tutabilir. Muhammed Salih de degisik baski rejimleri altinda özgürlük isigini siir dilinde yanar tutmayi basarmis bir ozandir.
Bir politikaci olarak Muhammed Salih ve onunla birlikte Özbekistanda demokratiklesme hareketine öncülük eden arkadaslari bugün hala, bir bakima, yerden yere vuruluyorlar. Ama Muhammed Salih, bu baskilara, kendi siir dilinde, Eger hic kimse beni yere vurmasaydi, Göge nasil sicrayabilirdim, diye meydan okuyabilen bir politikaciozandir. Ozan olarak o zaten göge sicramistir; inaniyorum ki, önderlik ettigi demokrasi ve özgürlük hareketinin de göge sicrayacagi günler yakindir.
Bülent ECEVIT
Ekim 1994
