Geleneksel Tiyatro denilince, akla su kavramlar geliyor Gölge Oyunu Karagöz, Köy Seyirlik Oyunlari, Kukla Oyunlari, Ortaoyunu ve Meddahlik.
Adini verdigim bu halk tipi geleneksel seyirlik oyunlar, Bati tipi tiyatrodan farklidir. Batidan kültürümüze ithal ettigimiz sanatli, müzikli, metinli, konulu, ortaya koyanlari belli oyunlar tiyatro olarak adlandirilir. Sanatin niteligi ve niceligine göre; trajedi, drama, komedi, opera, pandomim, tulat, operet, müzikal, varyete gibi türleri bulunan bu ithal tiyatro geleneksel tiyatro kavramimizin disindaki seyirlik oyunlardir. Evet, bu sanatli tiyatronun da binlerce yillik bir gelenegi bulunuyor. Bizim bu kitapta anlatmaya calistigimiz sanatli tiyatronun disinda, halkin yarattigi geleneksel halk tiyatrosudur. Benim geleneksel sözcügünden kastim; toplumun halk kesiminde, eskiden kalmis olmalari dolayisiyla, saygin görülerek kusaktan kusaga aktarilan, seyredilebilen, aliskanliklarla sürdürülen, biraz bilgi iceren, töresi bulunan, davranis ve sözlerle icra edilen, anonim ya da bireysel olarak yaratilmis, tiyatral tarafi da olan eglence amacli gösterilerdir. Bunlarin neler oldugunu ve adlarini da yukarda siraladim.
Geleneksel Türk halk tiyatrosu olarak saydigim bu tiyatral eglence amacli türler; geleneksellik traditional niteligine sahiptirler. Ayrica konvensiyonel conventional bir yanlari da vardir. Isin en önemlisi de bu oyunlarin alisilmis customary, alisagelmis, adetler geregince yapilagelmis olmalaridir. Modasi gecmis olmalarina ragmen bir kökleri, tabanlari, eskilikleri, hatiralari, degerleri, inanc kabulleri vardir. Bu nedenlerle biz halk bilimciler; milli olan, Türk niteligi ve kimligi olan bu oyunlarin, bizi daha cok temsil ettigine inananlardaniz. Bu oyunlarin; yasatilmasini, yüceltilmesini, gelistirilmesini, cesitlendirilmesini, sanatcilarinin desteklenmesini, cagimiza-günümüze uygun olarak seyredebilir hale getirilmesini istemekteyiz. Her seyden önce bu oyunlar birer kültür ürünüdürler. Bu kültür ürünlerinin kaybolup gitmesine kimsenin gönlü razi olmaz. Üstelik bu kültür ürünleri disardan adapte edilmis, transfer kültürler degildir. Bizim öz mill kültürlerimizdir.
21 Temmuz 2025
Hayrettin IVGIN
